Hộ kinh doanh 2026 sau bỏ thuế khoán: cần chuẩn bị gì về doanh thu, hóa đơn và thuế?

1. Từ năm 2026, điều gì thay đổi khi bỏ thuế khoán?

Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế. Cùng ngày, việc thu và nộp lệ phí môn bài cũng chấm dứt.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc “bỏ một cách tính thuế”.

Khi không còn thuế khoán, chủ hộ cần quan tâm nhiều hơn đến doanh thu thực tế phát sinh trong hoạt động kinh doanh. Đây là dữ liệu giúp xác định hộ đang nằm dưới hay trên ngưỡng chịu thuế, phương pháp tính TNCN nào có thể áp dụng và nghĩa vụ về hóa đơn điện tử đã phát sinh hay chưa.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi:

“Mỗi tháng tôi phải nộp bao nhiêu thuế?”

câu hỏi nên được đặt sớm hơn:

“Từ đầu năm đến hôm nay, doanh thu thực tế của hộ là bao nhiêu?”

Từ con số này mới xác định được các bước tiếp theo.

2. Mốc doanh thu 1 tỷ đồng đang ảnh hưởng những gì?

Nhiều tài liệu được viết trước tháng 4/2026 vẫn nhắc đến mốc 500 triệu đồng. Tuy nhiên, Nghị định 141/2026/NĐ-CP đã sửa nhiều ngưỡng tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ 01/01/2026.

Có thể nhìn nhanh theo hướng sau:

Vì vậy, mốc 1 tỷ đồng giúp chủ hộ xác định bước tiếp theo cần kiểm tra, chứ không phải là câu trả lời cho mọi tình huống.

Ví dụ, hai hộ đều có doanh thu 2 tỷ đồng nhưng hoạt động ở hai lĩnh vực khác nhau có thể có cách xác định thuế khác nhau. Việc có cùng doanh thu không có nghĩa nghĩa vụ thuế của hai hộ hoàn toàn giống nhau.

3. Thuế GTGT và TNCN: chủ hộ cần hiểu đến mức nào?

Với TNCN từ kinh doanh, có thể chia các trường hợp theo các nhóm doanh thu chính.

Với cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng, cách tính thuế TNCN không phải lúc nào cũng giống nhau. Tùy trường hợp theo quy định, thuế có thể được tính theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc dựa trên thu nhập tính thuế. Nếu áp dụng phương pháp tính trên thu nhập, mức thuế suất là 15%.

Với doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng, thuế suất trên thu nhập tính thuế là 17%; trên 50 tỷ đồng là 20%. Thu nhập tính thuế theo phương pháp này được xác định trên cơ sở doanh thu trừ chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định.

Điểm cần phân biệt rõ là:

Doanh thu không phải lợi nhuận.

Một hộ có doanh thu 2 tỷ đồng không có nghĩa là chủ hộ “lãi 2 tỷ đồng”. Để tạo ra doanh thu đó còn có thể phát sinh tiền hàng, tiền thuê mặt bằng, nhân công, quảng cáo, vận chuyển, phí nền tảng và nhiều khoản chi khác.

Chính sách giảm TNCN mới của năm 2026

Ngày 24/08/2026, Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực. Nghị quyết quy định giảm 30% số thuế TNCN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.

Riêng năm 2026 còn có chính sách giảm thuế GTGT

Chính sách giảm thuế GTGT theo Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP tiếp tục áp dụng đến hết 31/12/2026 đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi được giảm.

Đối với cơ sở kinh doanh, bao gồm hộ và cá nhân kinh doanh, tính GTGT theo phương pháp tỷ lệ % trên doanh thu, hàng hóa và dịch vụ đủ điều kiện được giảm 20% mức tỷ lệ dùng để tính thuế GTGT. Nói cách khác, mức tỷ lệ đang áp dụng được giảm đi 20%; ví dụ, nếu một hoạt động đủ điều kiện đang áp dụng tỷ lệ 1% trên doanh thu thì sau khi giảm còn 0,8%. Chính sách không áp dụng cho mọi hàng hóa, dịch vụ, nên vẫn phải xác định đúng nhóm đang kinh doanh.

4. Khi nào hộ kinh doanh phải dùng hóa đơn điện tử?

Theo khung hiện hành, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Nghị định 254/2026/NĐ-CP cũng quy định: nếu hộ, cá nhân kinh doanh bán loại tài sản mà pháp luật yêu cầu phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, giao dịch đó cũng thuộc diện phải áp dụng HĐĐT.

Ngược lại, hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống không thuộc diện bắt buộc chỉ vì tiêu chí doanh thu vẫn có thể đăng ký sử dụng HĐĐT nếu có nhu cầu và đáp ứng điều kiện theo quy định.

Một tình huống đáng chú ý là hộ mới kinh doanh hoặc năm trước chưa trên 1 tỷ đồng nhưng doanh thu lũy kế trong năm hiện tại vượt 1 tỷ đồng.

Đây cũng là lý do không nên chờ đến cuối năm mới cộng lại toàn bộ doanh thu.

Ví dụ, nếu một cửa hàng đã đạt 900 triệu đồng vào cuối quý III và đang bước vào mùa bán hàng cao điểm, việc theo dõi doanh thu lũy kế giúp chủ hộ chủ động chuẩn bị HĐĐT trước khi nghĩa vụ phát sinh, thay vì đến cuối kỳ mới phát hiện mình đã vượt ngưỡng.

Pháp luật về HĐĐT còn có các trường hợp đặc thù và các trường hợp không phải sử dụng HĐĐT. Vì vậy, mốc 1 tỷ đồng là căn cứ quan trọng để kiểm tra nghĩa vụ HĐĐT, nhưng không phải quy tắc duy nhất áp dụng cho mọi giao dịch.

Nếu hóa đơn đã được lập nhưng sau đó phát hiện sai, đó là một vấn đề khác với việc xác định “có phải dùng HĐĐT hay không”.

5. Dù doanh thu không quá 1 tỷ đồng, vì sao vẫn phải theo dõi doanh thu?

Nhiều chủ hộ có thể nghĩ: “Doanh thu của tôi chưa tới 1 tỷ đồng, chưa phải nộp GTGT, TNCN từ kinh doanh, vậy theo dõi doanh thu kỹ để làm gì?”

Điều này đặc biệt quan trọng với hộ bán qua nhiều kênh. Một cửa hàng có thể cùng lúc bán tại quầy, trên website, qua mạng xã hội và qua sàn thương mại điện tử. Có đơn thanh toán tiền mặt, có đơn chuyển khoản, có đơn COD, có đơn bị hoàn hoặc hủy.

Nếu mỗi nơi giữ một con số riêng và đến cuối năm mới tổng hợp, rất dễ xảy ra tình trạng bỏ sót, ghi trùng hoặc xử lý sai giao dịch hoàn trả.

Với hộ nhỏ, việc theo dõi ban đầu không nhất thiết phải phức tạp. Điều cần có là một cách ghi nhận nhất quán để biết giao dịch phát sinh khi nào, đến từ kênh nào, giá trị bao nhiêu, có bị hoàn/hủy/điều chỉnh hay không và doanh thu lũy kế hiện tại là bao nhiêu.

Mục tiêu không phải “làm kế toán thật nhiều”.

Mục tiêu là luôn trả lời được: Từ đầu năm đến hôm nay, doanh thu thực tế của hộ là bao nhiêu?

6. Hộ kinh doanh cần giữ những dữ liệu tối thiểu nào?

Không phải mọi hộ đều cần một hệ thống quản trị lớn. Nhưng dữ liệu tối thiểu phải đủ để xác định doanh thu, hóa đơn và nghĩa vụ thuế khi cần.

Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 01/01/2026, hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, thay thế Thông tư 88/2021/TT-BTC. Hộ có thể tự ghi chép, bố trí người làm kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán theo quy định.

Điều quan trọng ở giai đoạn này không phải học thuộc từng mẫu sổ, mà là bảo đảm dữ liệu kinh doanh không bị thất lạc và có thể đối chiếu khi lập hóa đơn, ghi sổ hoặc kê khai thuế.

7. Bán qua nhiều kênh: đừng mặc nhiên coi tiền vào tài khoản là doanh thu

Tiền vào tài khoản không phải lúc nào cũng bằng doanh thu.

Tiền nhận được có thể bao gồm tiền bán hàng, tiền đặt cọc, tiền chủ hộ chuyển vào, khoản vay hoặc khoản hoàn trả. Ở chiều ngược lại, doanh thu bán qua sàn có thể cao hơn số tiền thực nhận vào tài khoản vì nền tảng đã khấu trừ một số khoản trước khi chuyển tiền.

Để xác định doanh thu, cần bắt đầu từ giao dịch bán hàng: giá bán bao nhiêu, nền tảng đã khấu trừ những khoản nào và thực tế chuyển về bao nhiêu.

Vì vậy, không nên lấy số tiền vào ngân hàng làm doanh thu của giao dịch.

Điều cần làm là để mỗi giao dịch có thể đối chiếu được với doanh thu ghi nhận, hóa đơn đã lập và khoản thanh toán thực nhận.

Cách đối chiếu này cũng giúp chủ hộ phân biệt rõ doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền — ba con số có liên quan nhưng không đồng nghĩa với nhau.

8. Kế toán hộ kinh doanh năm 2026 cần chuẩn bị gì?

Sau bỏ thuế khoán, việc chuẩn bị kế toán không có nghĩa mọi hộ phải lập tức mua một hệ thống đắt tiền hay xây một quy trình giống doanh nghiệp lớn.

Có thể bắt đầu từ quy mô thực tế.

Với hộ nhỏ, ưu tiên đầu tiên là ghi nhận được giao dịch và doanh thu lũy kế. Khi thuộc diện sử dụng HĐĐT, cần kết nối được giao dịch bán hàng với hóa đơn tương ứng. Nếu áp dụng phương pháp TNCN dựa trên thu nhập, phần chi phí và chứng từ cần được quản lý chặt hơn vì ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định thu nhập tính thuế.

Thông tư 152/2025/TT-BTC tạo khung kế toán riêng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh từ năm 2026. Việc ghi chép và lưu trữ vì vậy nên được tổ chức phù hợp ngay từ đầu thay vì chờ đến kỳ kê khai mới gom lại dữ liệu.

9. Hộ kinh doanh nên làm gì ngay bây giờ?

Bạn không nhất thiết phải làm tất cả trong một ngày.

Quan trọng là đừng để đến cuối năm mới bắt đầu trả lời những câu hỏi lẽ ra đã phải biết từ đầu năm.

Kết luận

Sau khi bỏ thuế khoán, điều quan trọng với hộ kinh doanh không phải là xây một hệ thống thật phức tạp.

Trước hết, cần biết doanh thu thực tế và doanh thu lũy kế hiện tại, rồi kiểm xem hộ đã phát sinh nghĩa vụ nào về GTGT, TNCN và hóa đơn điện tử.

Từ đó mới chuẩn bị dữ liệu, chứng từ và sổ sách ở mức phù hợp.

Nếu đang vận hành một hộ kinh doanh nhỏ, bạn có thể bắt đầu rất đơn giản. Nhưng sự đơn giản chỉ thực sự hiệu quả khi số liệu đủ rõ để trả lời được ba câu hỏi:

• Doanh thu này đến từ đâu?
• Hóa đơn và chứng từ nào liên quan?
• Con số dùng để kê khai được hình thành như thế nào?

Khi ba câu hỏi này có câu trả lời rõ ràng, việc kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ chủ động hơn nhiều so với cách đến kỳ mới bắt đầu gom số liệu.