Doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền khác nhau thế nào?

Doanh thu cho biết giá trị bán hàng, dịch vụ đã được ghi nhận là bao nhiêu

Nói đơn giản, doanh thu là giá trị bán hàng hoặc dịch vụ được kế toán ghi nhận trong kỳ.

Ví dụ, doanh nghiệp bán một lô hàng 100 triệu đồng và đã đáp ứng đủ điều kiện ghi nhận doanh thu. Khách có thể trả đủ ngay, trả một phần hoặc được trả chậm.

Vì vậy, doanh thu 100 triệu đồng không có nghĩa doanh nghiệp đã nhận đủ 100 triệu đồng vào tài khoản.

Lợi nhuận cho biết sau khi tính doanh thu, thu nhập và chi phí, doanh nghiệp lãi hay lỗ bao nhiêu

Lợi nhuận trả lời một câu hỏi khác:

Sau khi tính doanh thu, các khoản thu nhập và chi phí của kỳ, doanh nghiệp lãi hay lỗ bao nhiêu?

Ví dụ đơn giản:

• doanh thu: 100 triệu đồng;
• chi phí liên quan: 80 triệu đồng;
• phần còn lại: 20 triệu đồng.

Trong thực tế, lợi nhuận còn chịu ảnh hưởng của giá vốn, tiền lương, tiền thuê, chi phí bán hàng, chi phí quản lý, chi phí tài chính, khấu hao và nhiều khoản khác.

Vì vậy, khi nghe câu “Tháng này công ty lời 100 triệu”, bạn nên hỏi thêm: “Con số đó đã tính đầy đủ các chi phí của kỳ chưa, hay mới chỉ là phần còn lại sau một số chi phí?”

Lợi nhuận rất quan trọng để đánh giá kết quả kinh doanh, nhưng nó vẫn chưa cho biết doanh nghiệp hiện có bao nhiêu tiền để sử dụng.

Dòng tiền cho biết tiền thực tế đi vào và đi ra thế nào

Dòng tiền tập trung vào tiền thực thu và thực chi.

• khách trả tiền → tiền vào;
• trả nhà cung cấp → tiền ra;
• trả lương → tiền ra;
• vay ngân hàng → tiền vào;
• trả nợ gốc → tiền ra;
• chủ góp thêm vốn → tiền vào;
• mua máy móc → tiền ra.

Đó là lý do dòng tiền có thể thay đổi khác với doanh thu và lợi nhuận.

Khách còn nợ tiền, doanh nghiệp bỏ thêm tiền vào hàng tồn kho hoặc chưa thanh toán một số khoản phải trả đều có thể làm lợi nhuận và dòng tiền đi theo hai hướng khác nhau.

Lợi nhuận và dòng tiền có liên quan, nhưng con số lợi nhuận không cho biết doanh nghiệp đang có đúng từng ấy tiền.

Có thể nhớ ba khái niệm bằng ba câu hỏi

Ba con số này nên được nhìn cùng nhau, không thay thế cho nhau.

Vì sao có doanh thu mà chưa có tiền?

Đây là tình huống rất phổ biến: doanh nghiệp đã bán hàng và đủ điều kiện ghi nhận doanh thu, nhưng khách được trả chậm.

Khi đó có thể xảy ra:

• doanh thu đã được ghi nhận;
• khoản phải thu khách hàng tăng;
• tiền trong tài khoản chưa tăng tương ứng.

Vì vậy, câu “Tháng này doanh thu 1 tỷ” chưa cho bạn biết “Tháng này đã thu được 1 tỷ đồng tiền mặt hoặc tiền ngân hàng.”

Vì sao có lợi nhuận mà vẫn thiếu tiền?

Lý do thường nằm ở thời điểm tiền vào và tiền ra.

Doanh nghiệp có thể đã ghi nhận doanh thu và lợi nhuận nhưng khách chưa thanh toán. Trong lúc đó, doanh nghiệp vẫn phải trả nhà cung cấp, mua thêm hàng, đầu tư tài sản hoặc trả nợ gốc.

Vì vậy, có lợi nhuận không đồng nghĩa doanh nghiệp luôn có sẵn đủ tiền để sử dụng.

Nếu muốn xem một tình huống cụ thể, bài “Vì sao đơn hàng còn dư sau chi phí trực tiếp vẫn có thể làm doanh nghiệp thiếu tiền?” minh họa rõ trường hợp doanh nghiệp phải chi tiền trước trong khi phần lớn tiền bán hàng thu sau.

Lợi nhuận cho biết kết quả kinh doanh theo kỳ. Dòng tiền cho biết tiền thực tế đã vào, đã ra và ở thời điểm nào.

Tiền tăng hoặc giảm cũng chưa nói ngay doanh nghiệp lãi hay lỗ

Biến động tiền trong tài khoản rất dễ tạo ra kết luận nhầm nếu không nhìn nguồn gốc của nó.

Tiền tăng: giả sử doanh nghiệp vay ngân hàng 500 triệu đồng. Khi khoản vay được giải ngân, tài khoản tăng 500 triệu đồng. Nhưng đây không phải doanh thu bán hàng và cũng không tự tạo thêm 500 triệu đồng lợi nhuận.

Tương tự, nếu chủ doanh nghiệp góp thêm 300 triệu đồng vốn, tiền tăng nhưng đó là vốn được bổ sung vào doanh nghiệp, không phải lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.

Tiền giảm: giả sử doanh nghiệp chi 240 triệu đồng mua một máy móc đủ điều kiện ghi nhận là tài sản cố định.

Tiền có thể giảm 240 triệu đồng ngay khi thanh toán, nhưng toàn bộ số tiền đó không nhất thiết trở thành chi phí của đúng tháng. Giá trị tài sản có thể được phân bổ dần qua khấu hao theo thời gian.

Tiền tăng chưa có nghĩa lợi nhuận tăng; tiền giảm cũng chưa có nghĩa toàn bộ số tiền giảm là chi phí của kỳ đó.

Muốn hiểu đúng, cần biết tiền đến từ đâu hoặc đã được dùng vào việc gì.

Doanh thu tăng chưa chắc lợi nhuận tăng tương ứng

Một doanh nghiệp có thể tăng doanh thu từ 1 tỷ lên 1,5 tỷ đồng.

Nhưng nếu đồng thời giá vốn, chi phí quảng cáo, nhân sự hoặc các chi phí vận hành khác tăng mạnh thì lợi nhuận có thể:

• tăng ít;
• không tăng;
• hoặc thậm chí giảm.

Vì vậy, doanh thu tăng chưa đủ để kết luận lợi nhuận cũng tăng.

Dòng tiền cũng không chỉ là số dư tài khoản hôm nay

Số dư tiền và dòng tiền có liên quan nhưng không hoàn toàn là cùng một khái niệm.

Số dư cho biết tại một thời điểm doanh nghiệp đang có bao nhiêu tiền.

Dòng tiền cho biết trong một khoảng thời gian tiền đã đi vào từ đâu và đi ra cho việc gì.

Ví dụ, hôm nay doanh nghiệp còn 300 triệu đồng trong ngân hàng.

Chỉ nhìn con số 300 triệu chưa cho biết:

• tuần này khách đã trả bao nhiêu;
• doanh nghiệp đã chi bao nhiêu;
• tuần tới có khoản lớn nào đến hạn;
• tiền tăng vì bán hàng hay vì vừa vay thêm.

Muốn quản trị tốt, cần nhìn cả số dư hiện tại và dòng tiền sắp tới.

Chủ doanh nghiệp nên nhìn ba con số này thế nào?

Bạn không cần biến mình thành kế toán để hiểu ba con số này.

Mỗi tháng, hãy tập thói quen hỏi ba câu:

• Doanh thu kỳ này là bao nhiêu? Doanh nghiệp đã ghi nhận bao nhiêu giá trị bán hàng, dịch vụ?
• Lợi nhuận còn bao nhiêu? Sau các khoản doanh thu, thu nhập và chi phí của kỳ, phần còn lại là bao nhiêu?
• Tiền thực tế đã vào và ra thế nào? Khách đã trả bao nhiêu, doanh nghiệp đã chi bao nhiêu, hiện còn bao nhiêu tiền và khoản lớn nào sắp phải chi?

Kết luận

Bán được nhiều, có lãi và đang có tiền là ba chuyện khác nhau.

Nếu một trong ba con số thay đổi mạnh, hãy nhìn sang hai con số còn lại trước khi kết luận doanh nghiệp đang tốt lên hay xấu đi.